Wat kost de CO₂-Prestatieladder in 2026?

Waaruit bestaan de kosten precies?

Vier posten: contributie aan SKAO, de audit, uw eigen uren, en optioneel een adviesbureau. Alleen de eerste is volledig openbaar. De kolom "bron" staat erin omdat SKAO's cijfers en die van adviesbureaus verschillende dingen dekken.

Let op die laatste rij. Massure zet erbij: "Deze bedragen zijn inclusief audit en certificering, maar exclusief implementatie." Wie dat als totaalprijs overneemt, begroot de grootste post weg.

Welke grootte telt: omzet, fte of uitstoot?

Twee definities van grootte bepalen twee verschillende rekeningen, en in handboek 4.0 is de tweede herzien.

Uw contributie aan SKAO hangt uitsluitend af van uw jaaromzet. SKAO zet erbij: "deze onderverdeling in bedrijfsgroottes geldt enkel voor de bepaling van de jaarlijkse contributie aan SKAO en houdt geen verband met de bedrijfsgroottes zoals deze in het Handboek CO2-Prestatieladder gehanteerd worden."

Uw aantal auditdagen hangt af van de omvang zoals het handboek die definieert, en dat criterium is met 4.0 vervangen. SKAO's wijzigingenlijst 4.0 tegenover 3.1: "De omvang wordt niet meer bepaald op basis van scope 1 en 2 uitstoot, maar op basis van FTE, jaaromzet en balanstotaal; dezelfde criteria die voor de CSRD gehanteerd worden."

Paragraaf 4.2 van handboek 4.0: "Organisaties zijn klein als zij aan tenminste twee van de volgende drie voorwaarden over het voorgaande jaar voldoen: de personeelsomvang was gelijk aan of minder dan 250FTE; de jaaromzet was gelijk aan of minder dan 50 miljoen euro; het balanstotaal was gelijk aan of minder dan 25 miljoen euro." Wie daar niet aan voldoet, is groot. Een tussencategorie bestaat niet.

Omzet telt onder 4.0 dus wél mee voor uw auditdagen. SKAO meldt in dezelfde wijzigingenlijst dat "door de gewijzigde omvangbepaling is ook het aantal organisaties dat ervoor in aanmerking komt verminderd": wie onder 3.1 op tonnage klein heette, kan onder 4.0 groot zijn.

Wat betaalt u jaarlijks aan SKAO?

Tarieven 2026 voor bedrijven. Deze klassen gelden uitsluitend voor de contributie en zeggen niets over uw auditdagen.

De Nederlandse en Belgische kostenpagina noemen €800 voor de klasse middelgroot, de Engelstalige pagina van SKAO €799. Verwaarloosbaar, maar u weet nu waarom u twee getallen tegenkomt. Overheden en semi-overheden vallen buiten deze tabel: SKAO vraagt die organisaties contact op te nemen voor hun bijdrage. Er is geen gepubliceerde staffel voor overheden.

Voor groepen geldt: "Een onderneming (inclusief zijn dochters/werkmaatschappijen) hoeft nooit meer dan een totaal van €6.000,- aan jaarbijdragen te betalen." Contributie is voor een groep met tientallen rechtspersonen dus geen relevante post. De consolidatie eromheen wel: zie organisatorische grenzen bij groepen met meerdere entiteiten.

Wat rekent de certificerende instelling?

Certificerende instellingen publiceren geen tarieven. SKAO publiceert wel de auditdagentabel, versie 1.0 voor handboek 4.0, van 17 februari 2025.

Lees de twee uitgangspunten eronder, want die bepalen of de tabel op u van toepassing is. Ze gaat ervan uit dat "de organisatie bestaat uit één entiteit en is gevestigd op één locatie/adres" en dat "de organisatie is al gecertificeerd voor managementsystemen op basis van ISO 50001, ISO 14001 of ISO 9001". Het ontbreken van zo'n certificaat verhoogt het aantal dagen, net als complexiteit, meerdere locaties en energiestromen. Naar beneden afwijken mag, maar "de maximale korting op de in de tabel genoemde bruto tijdsduur mag echter nooit meer dan 30 procent bedragen".

Er zijn twee kolommen. Voor wie zichzelf middelgroot noemt bestaat er geen kolom en geen tussenwaarde. Een jaarlijkse audit duurt "minimaal 75% van de netto initiële audit", met een ondergrens van één auditdag van normaliter acht uur.

Cresco Consultancy noemt instellingen "die zo'n € 1.100 per mandag rekenen" en instellingen "die zo'n € 1.600 per mandag rekenen". Dat is een cijfer van een adviesbureau, geen SKAO-cijfer:

Behandel dat als een bodem: het geldt voor één entiteit op één locatie met een bestaand ISO-certificaat, en reis en rapportage komen erbij. Vraag offertes bij meerdere geaccrediteerde certificerende instellingen, want dat zijn er vijftien en het verschil tussen €1.100 en €1.600 per dag is ruim 45%.

Hoeveel uur kost het intern?

SKAO's Praktische Gids noemt "100 tot 200 uur, eventueel een deel door een adviseur" voor de implementatie, daarna twee posten van "40 uur per jaar": het beheer van het reductieproces, en monitoring en communicatie.

Die cijfers horen bij één traject: "Voor het traject naar niveau 3 kunt u bijvoorbeeld, met behulp van een medewerker die ervaring heeft met managementsystemen zoals ISO 9001, in principe zelf aan de slag en kunt u na 3 tot 4 maanden het CO2-bewust Certificaat hebben." Dat is niveau 3 onder handboek 3.1, in 4.0 ongeveer gelijk aan trede 1. De gids is van juni 2020 en rekent met een contributie van €245 uit 2021, dus de bedragen zijn verouderd.

De €3.000 tot €4.000 uit de gids ligt hoger dan de €2.200 tot €3.200 die de auditdagentabel voor trede 1 klein oplevert, en dat klopt: het gidsbedrag dekt ook rapportage en certificaatafgifte.

Bij 150 uur en €75 per uur staat er €11.250 aan interne inzet tegenover een auditrekening van ongeveer €3.000.

Een adviseur is niet verplicht. Uurtarieven liggen volgens Cresco Consultancy "grofweg tussen de € 120,- en € 160,- per uur". Voor trede 1 met alleen scope 1 en 2 koopt u zelden iets dat u niet zelf kunt maken. Voor trede 2 ligt dat anders, want praktijkbetrokkenen melden dat er nauwelijks 4.0-implementaties zijn om te kopiëren en dat sectorsjablonen ontbreken. Zie wat u kunt hergebruiken en wat u opnieuw moet schrijven bij de migratie naar 4.0.

Verdient het zichzelf terug via gunningvoordeel?

Ruim 300 aanbestedende diensten gebruiken de Ladder als gunningscriterium, meestal met een fictieve korting die uw inschrijfprijs alleen voor de beoordeling verlaagt. Een inschrijving van €30 mln met 4% voordeel wordt beoordeeld als €28,8 mln, verslaat een niet-gecertificeerde inschrijving van €29 mln, en de winnaar ontvangt gewoon €30 mln.

Rijkswaterstaat past vanaf 1 juli 2026 handboek 4.0 toe op nieuwe aanbestedingen. Infrasite schrijft: "Vanaf 1 juli 2026 levert trede 1 een fictieve korting van 2% op, trede 2 4% en trede 3 maximaal 6%." SKAO's voorbeeldmodel ligt hoger:

SKAO zet erbij: "Welk percentage, bedrag of puntenaantal u als gunningsvoordeel kiest, bepaalt u zelf." De opdrachtgever bepaalt dus de waarde.

Bij die laagste 2% weegt de fictieve korting zwaarder dan de volledige eerstejaarskosten van een kleine organisatie zodra de opdracht groter is dan ongeveer €1 miljoen. Die korting is een rekengrootheid in de beoordeling. Er wordt geen geld overgemaakt, en het rendement ontstaat pas als u daardoor een aanbesteding wint die u anders was misgelopen. Zie gunningvoordeel met de CO₂-Prestatieladder.

U hoeft niet gecertificeerd te zijn om in te schrijven. U verklaart een ambitieniveau en toont dat binnen een jaar na gunning aan, met een certificaat of met een projectverklaring. Die laatste geldt voor één project, een certificaat voor alle projecten en opdrachtgevers, dus vanaf de tweede of derde aanbesteding is het certificaat goedkoper.

Wat verandert er aan de kosten door handboek 4.0?

De auditdagen liggen nu per trede vast. Voor een grote organisatie scheelt trede 3 ten opzichte van trede 1 drieënhalve auditdag, ruwweg €3.850 tot €5.600.

Verplichte deelname aan samenwerkingsinitiatieven is vervallen, wat 40 uur per jaar uit SKAO's oude rekenvoorbeeld schrapt. Daar staat tegenover dat vanaf trede 2 een klimaattransitieplan verplicht is en dat de waardeketenanalyse scope 1, 2, 3 en de overige beïnvloedbare emissies moet dekken. Dat is nieuw schrijfwerk.

Het sterkste kostenargument zit in de timing. Een 4.0-certificaat is geldig in een aanbesteding die om 3.1 vraagt, want trede 1 telt als niveau 3. Omgekeerd geldt dat niet: een 3.1-certificaat is niet geldig in een aanbesteding die om 4.0 vraagt, volgens SKAO "omdat versie 4.0 veel verder gaat". Wie in 2026 nog één keer onder 3.1 audit, betaalt die audit volledig en moet daarna alsnog migreren. De laatst mogelijke 3.1-audit is 14 januari 2027. Welke trede bij welk oud niveau hoort, leest u in drie treden in plaats van vijf niveaus.

Welke posten worden onderschat?

Drie interne posten die niet op de offerte van een certificerende instelling staan. Het opschonen van historische verbruiksdata die in één rommelige werkmap met tientallen tabbladen leeft. Het onderbouwen van een verdeelsleutel, omdat meters op locaties zitten terwijl CO₂-verantwoordelijkheid op business units zit en die sleutel traceerbaar moet blijven. En zoektijd tijdens de audit zelf: u koopt twee tot zes dagen per jaar, kunt vooraf doorgaans niet met de auditor sparren, en elk uur dat opgaat aan het zoeken van een bewijsstuk is al betaald. Zie wat auditors afkeuren op de CO₂-Prestatieladder.

Hoe Palau hiermee omgaat

Het grootste deel van de rekening zit in de uren vóór de auditor binnenkomt. Palau's Vault koppelt elk bewijsstuk aan het datapunt waar het bij hoort en houdt vast uit welk document een cijfer komt, zodat de auditdagen opgaan aan beoordelen. Reef houdt de onderliggende data op één plek, zodat dezelfde footprint bruikbaar blijft voor uw CSRD-rapportage; SKAO bevestigt zelf dat dat kan. De module Organisatiestructuur beheert de consolidatie over entiteiten.

Wilt u zien wat dat in uren scheelt voordat uw volgende audit begint, vraag dan een pilot aan.